Hollanda’da Kuzey Denizi ile IJsselmeer Gölü arasında yer alan ve 1932 yılından beri faaliyet gösteren 32 kilometrelik tarihi Afsluitdijk barajı, kapsamlı bir modernizasyon sürecinden geçti. Yükselen deniz seviyeleri ve iklim değişikliği karşısında güçlendirilen bu yapıda, inşaat süresince kesintiye uğrayan balıkların göç yollarını yeniden açmak için yeni ekolojik geçiş mekanizmaları devreye alındı.

1916 FELAKETİNDEN İLHAM ALINDI

Hollanda kıyılarında 1916 yılında meydana gelen büyük sel felaketinin ardından temelleri atılan barajın inşası, Cornelis Lely’nin projeleri doğrultusunda 1927 ile 1932 yılları arasında tamamlandı. Kuzey Denizi’ne açılan Zuiderzee körfezini kapatarak 300 kilometrelik savunmasız kıyı şeridini tek bir 32 kilometrelik hatla koruma altına alan bu proje, elle yerleştirilen taşlarla inşa edildi.

Körfezin kapatılmasıyla ayrılan su kütlesi zamanla tatlı suya dönüşerek ülkenin en büyük gölü olan IJsselmeer haline geldi. Günümüzde A7 otoyolunun üzerinden geçtiği bu set, Kuzey Hollanda ile Frizya eyaletlerini birbirine bağlarken yılda 600 binden fazla ziyaretçi ağırlıyor.

TAHLİYE KAPAKLARINDA BALIK YIĞILMALARI GÖRÜLDÜ

Güvenlik ve tarım arazisi kazanma hedefiyle yapılan set, deniz ile göl arasında üreme ve beslenme için geçiş yapan yaklaşık yüz balık türünün yolunu kapattı. Wadden Denizi Koruma Derneği verilerine göre, 1959 yılından itibaren bölgede bulunan balık stoklarında yüzde 90’a varan bir azalma gözlemlendi ve Zuiderzee ringası gibi bazı türler yok oldu. Tatlı su ile tuzlu su arasındaki bağlantının kopması, tahliye kapakları önünde balık yığınlarının oluşmasına neden oldu.

BETON BLOKLAR EKLENDİ

Yaklaşık 90 yıllık kullanımın ardından yapısal standartları yetersiz kalan bent için 2019 yılında kapsamlı bir güçlendirme projesi başlatıldı.

2023 yılında karayolu ayağı tamamlanan çalışmalar çerçevesinde: Wadden Denizi tarafındaki set seviyesi yaklaşık 2 metre yükseltildi. Kıyı eğimine, her biri 6,5 ton ağırlığında olup dalgaları kırmak için özel olarak tasarlanan on binlerce beton blok yerleştirildi. Bu blokların her birine denetim kolaylığı sağlamak için GPS çipleri entegre edildi.

Den Oever bölgesinde güneş enerjisiyle çalışan ve balıklara zarar vermeyen teknolojiye sahip altı yeni pompa içeren bir istasyon kuruldu. Bu tesis, yükselen deniz seviyesi nedeniyle yerçekimiyle tahliyenin zorlaştığı dönemlerde gölden denize su aktarma kapasitesini yüzde 45 artırdı.

4 KİLOMETRELİK GÖÇ NEHRİ OLUŞTURULDU

Yenileme projesinin ekolojik boyutunda, Frizya tarafında balıkların tatlı su ile tuzlu su arasında engelsiz geçiş yapabilmesi amacıyla dört kilometrelik yapay bir göç nehri inşa edildi. Den Oever tarafında ise tatlı su akıntısıyla yönlendirilen balıkların bir boru hattı ve alıştırma havuzu aracılığıyla IJsselmeer’e ulaşmasını sağlayan geçit mekanizması işletilmeye başlandı.

Söz konusu sistemleri somon, yılan balığı, çamuka ve ringa gibi türlerin kullanmaya başladığı bildirilmektedir.